Gillájeaddjit ja oarbásat

Dán siidus gávnnat dieđuid gillájeaddjiid ja oarbásiid rolla ja sin vuoigatvuođat riekteáššis, lassin leaŋkkaide eará ossodagaide.

Gillájeaddji lea son gii lea gillán ráŋggáštahtti dagu. Riekteáššiin gos muhton lea jápmán ráŋggáštahtti dagu geažil de rehkenasto doahpa oarbásat:

  • Náittosguoibmi dahje ássanguoibmi
  • Mánát
  • vánhemat


Vihtanuššan

Áššáskuhttineiseváldi galgá álbmoga ovddas áššáskuhttit ráŋggáštusáššiid. Sihke gillájeaddjin ja oarbásiin lea vihtan status jus áigut vihtanuššat rievttis (váldošiehtadallamis). Gillájeaddjin ja oarbásiin lea vuoigatvuohta čuovvut buot riekteáššiid, jus riekti ii leat mearridan eará. Sis lea vuoigatvuohta čuovvut olles váldošiehtadallama. Eará vihtanat eai beasa guldalit váldošiehtadallama ovdalgo ieža leat vihtanuššan.

Ii sáhte guoddalit

Gillájeaddjin ja oarbásiin ii leat vejolašvuohta geavahit riekteneavvuid áššáskuhtti/dubmehalloma vuostá. Dat mearkkaša ovdamearkka dihti ahte sii eai sáhte guoddalit mearrádusa  jus áššáskuhtii ii bidjo guhtaleapmái dahje jus áššáskuhtti áššehuhtto. Geahča sierra čuoggá dás vuolábealde buhtadusgáibádusa birra.

Doarjjaadvokáhta ordnet

Sihke gillájeaddjiin ja oarbásiin sáhttá leat vuoigatvuohta oažžut doarjjaadvokáhta. Dat čuovvu ráŋggáštusproseassalága § 107  a (leaŋka lovdata.no)guđe áššiide dát guoská. Ovdamearkadihti lea gillájeaddjis vuoigatvuohta oažžut doarjjaadvokáhta vissis seksualálaš veahkaváldin áššiin, ja oarbásiin áššin gos muhton vuollin 18 jagi lea jápmán ráŋggáštahtti dagu geažil. Riekti sáhttá maid nammadit doarjjaadvokáhta go erenoamáš dilli dagaha dárbbu advokáhtii.

Doarjjaadvokáhta galgá áimmahuššat gillájeaddji ja oarbásiid beroštumiid áššis sihke dutkama ja váldošiehtadallama vuolde. Váldošiehtadallama vuolde sáhttá doarjjaadvokáhta gillájeaddji ja oarbásiid ovddas divvut gažaldaga áššáskuhttomii, vihtaniidda ja áššedovdiide. Dát guoská beroškeahttá leš go ovddiduvvon buhtadusa gáibádus vai ii. Geahča sierra čuoggá doarjjaadvokáhta birra

Buhtadusgáibádus

Áššiin gos gillájeaddjin ja oarbásiin lea gáibádus oažžut doarjjaadvokáhta, ovddida doarjjaadvokáhta vejolaš buhtadusgáibádusa. Eará áššiin fertejit gillájeaddjit ja oarbásat geain lea buhtadusgáibádus ovddidit dan ráŋggáštusášši oktavuođas, áššáskuhttineiseváldi bokte, gii árvvoštallá ahte váldo  go gáibádus vuhtii.

Jus buhtadusgáibádus ovddiduvvo ráŋggáštusášši oktavuođas, sáhttet gillájeaddjit dahje oarbásat leat oasálaččat áššis mii guoská dán gáibádussii.

Čilgehusaid ortnetvuorru diggelánjas

Áššiin gos gillájeaddjiin ja oarbásiin lea vuoigatvuohta doarjjaadvokáhtii, galget gillájeaddji čilget ovdal áššáskuhttoma váldošiehtadallamis. Oarbásat geat áigot čilget, de sáhttá diggi mearridit ahte sii galget čilget ovdal áššáskuhttoma. Gillájeaddjit ja oarbásat geain lea doarjjaadvokáhta leat vuoigatvuohta kommenteret duođaštallama dađistaga, ja buktit loahppamearkkašumi. Dát berre dahkkot doarjjaadvokáhta vehkiin.

Gillájeaddji gii lea ovddidan buhtadusgáibádusa oažžu sáddejuvvot duomu. Eará gillájeaddjit fertejit ieža váldit oktavuođa bolesiin dahje dikkiin jus háliidit máŋgosa duomus.

Vuoigatvuohta buhtadussii

Gillájeaddjin geas lea doarjjaadvokáhta ja oarbásiin lea vuoigatvuohta buhtadussii go lea vihtanuššan olles dan áigge go lea leamaš váldošiehtadallamis. Maiddái biebmovánhemat ja oappážat jápmán olbmui lea vuoigatvuohta oažžut buhtadusa. Erenoamáš diliin sáhttá mielčuovvu oažžut buhtadusa go lea leamaš mielde váldošiehtadallamis.

Geavahit priváhta advokáhta

Gillejeaddjin ja oarbásiin geain ii leat lága mielde vuoigatvuohta doarjjaadvokáhtii  sáhttet diktit priváhta advokáhta ovddastit sin. Advokáhtas eai leat eará proseassa vuoigatvuođat váldošiehtadallamis go mat gillejeaddjin ja oarbásin leat.

Bealátkeahtesvuođa njuolggadusat

Ii oktage sáhte leat duopmárin ovtta áššis gos ieš lea gillájeaddji dahje oarbbisin báhccán ráŋggáštahtti dagu dihti, dahje lea lagaš fuolkevuođat, ustitvuohta dahje eará sullasaš oktavuođat. Bealátkeahtesvuođa njuolggadusaid gávnnat duopmostuolulágas §§ 106 – 108 (leaŋka lovdata.no).

Leaŋkat:

Leaŋka ráŋggáštusproseassalága njuolggadusaide doarjjaadvokáhta birra lovdata.no

Geahča bagadusa Mánát geat leat gillán veahkaváldima (Stine Sofies vuođđudusa neahttabáiki)

Geahča Juridihkalaš vuoigatvuođaid bagadus dutnje gii leat gillán kriminála dagu Norggas (Justiisadepartemeanta- neahttabáiki).

Geahča láhkarihkkuma gillájeddjiid ráđđeaddikantuvrra neahttabáikki

Geahča veahkaváldiid gillájeddjiid buhtaduskantuvrra neahttabáikki