Guoddalit ráŋggáštusášši

Foto: Gulating lagmannsrett

Dát siidu čilge oppalaččat mii dáhpáhuvvá go ášši guoddaluvvo diggegottis lágamánneriekti.

Maid sáhttá guoddalit?

Diggegotti mearrádusaid sáhttá guoddalit lágamánneriektái. Sihke son gii lea dubmejuvvon ja áššáskuhttineiseváldi sáhttet guoddalit. Guoddalanáigemearri lea guokte váhku. Gillájeaddji, lagamuččat dahje son geasa rihkkun guoská ráŋggáštahtti dagu geažil, ii leat vuoigatvuohta guoddalit ráŋggáštusášši jus leat duhtameahttun diggegotti duomuin.

Guoddaleapmi sáhttá leat

  • Duođaštusárvvoštallan sivalašvuođagažaldaga olis 
  • ráŋggáštusmerren 
  • áššemeannudeapmi
  • láhkageavaheapmi

Jus áššáskuhttoma guoddaleapmi guoská duođaštusárvvoštallamii sivalašvuođagažaldaga olis, de ferte dan dárkkistit guoddaleamis. Dat mearkkaša ahte ođđa diggeáššis galgá árvvoštallot ahte lea go áššáskuhtton dahkan dan man ovddas lea áššáskuhtton vai ii. Dalle galgá lágamánneriekti árvvoštallat buot beliid áššis, dat gohčoduvvo ollásit guoddalanmeannudeapmi.

Jus guoddaleapmi guoská dušše diggegotti áššemeannudeapmái, de galggat čilget dan boasttuvuođa maid oaivvildat leat dahkkon. Lea maid ovdamonni jus čilget manne oaivvildat duopmu lea boastut. Jus lea boahtán ođđa duođaštusat áššái, berret daid maid namuhit.

Guoddalit riektecealkámušaid ja mearrádusaid

Diggegottiid riektecealkámušaid ja mearrádusaid guoddaleamit (eai fal duomut) diggegottiin meannuduvvojit golmmain lágaduopmárin. Váldonjuolggadussan mearriduvvo ášši áššedokumeanttaid vuođul.

Eai buot guoddaleamit meannuduvvo

Lágamánneriekti galgá árvvoštallat buot guoddalemiid, muhto eai buot guoddaleamit ovddiduvvo olles guoddalanmeannudeapmái lágamánnerievttis, gč.ráŋggáštusproseassalága § 322 (leaŋka lovdata.no). Jus lágamánneriekti beahttala meannudit guoddaleami, galgá dat čálalaččat čilgejuvvo manne guoddaleapmi ii meannuduvvo ollásit.

Áššiin gos lága mielde sáhttá šaddat giddagassii eanet go guhtta jagi, de ii sáhte dábálaččat beahttalit meannudit guoddaleami. Áššin gos áššáskuhttineiseváldi čuoččuhus lea dubmet sáhkku máksit, vuodjenkoarta massin dahje duogušteapmi, ja riekti ii leat cealkán eará ráŋggáštanreakšuvnna duomu, de guoddaleapmi álgovuorus ii ovddiduvvo. Lágamánneriekti sáhttá lihkká miehtat meannudit dákkár ášši jus lea áššálaš sivat dasa.

Eará áššiin sáhttá guoddaleapmi hilgojuvvot go lágamánneriekti gávnnaha ahte dasa ii leat ávki. Guoddaleapmi áššáskuhttineisseválddis mas ii leat ovdamonni áššáskuhttomii sáhttá hilgojuvvot go riekti oaivvilda gažaldagas lea unnán mearkkašupmi.

Gii čállá guoddaleami?

Du bealušteaddji sáhttá rávvet ahte berret go guoddalit vai it, ja son sáhttá veahkkin čállit guoddalancealkámuša. Dasa sáhtát maid oaččut veahkki duopmostuolus, áššáskuhttineisseválddis dahje giddagasa bargiin. Guoddalancealkámuša fertet ieš vuolláičállit.

Mo meannuduvvo guoddaleapmi?

Mielduopmárdiggi

Diggi bidjo guvttiin fágaduopmárin ja viđain mielduopmárin geat mearridit sivalašvuođa ja ráŋggášteami gažaldaga. Dat galget leat unnimus guovttis juohkki sohkabealis. Fágaduopmárat ja mielduopmárat mearridit ovttas, ja buot jienat leat seamma dássásaččat. Dat galgá leat kvalifiserejuvvon eanetlohku dan čiežaska gaska ovdalgo áššáskuhttoma sáhttet dubmet sivalažžan. Dat mearkkaša ahte unnimusat viđas fertejit jienastit dubmema. Dasa lassin ferte unnimus okta fágaduopmár leat okta sis. Muđuid lea áššáskuhtton sivaheapmin ja beassá luovus. Buot eará mearrádusat áššis mearriduvvo dábálaš eanetloguin. Fágaduopmárat ja mielduopmárat mearridit ovttas buot mearrádusaid.

Gáržžiduvvon guoddalanvejolašvuohta

Gáržžiduvvon guoddalanvejolašvuohta mearkkaša ahte ii leat ieš alddis sivalašvuođagažaldat mii guoddaluvvo. Dat mii guoddaluvvo lea ráŋggáštusmerren láhkageavaheapmi dahje áššemeannudeapmi. Dikki čoahkkádus gáržžiduvvon guoddaleamis lea čuovvovaččat:

Ráŋggáštusmerrema guoddaleapmi áššiin gos ráŋggášteapmi lea eanet go guhtta jagi giddagasas: Guokte fágaduopmára ja vihtta mielduopmára.

Ráŋggáštusmerrema guoddaleapmi áššin gos ráŋggášteapmi lea gitta guhtta jagi giddagasas: Golbma fágaduopmára.

Láhkageavaheami guoddaleapmi ( leago diggegoddi geavahan lága riekta): golbma fágaduopmára.

Áššemeannudeami guoddaleapmi (leago diggegoddi dahkan boastut áššemeannudeamis): golbma fágaduopmára.